| ...VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2001- 2005 |
özel ihtisas
komisyonları:...
kamu mali yönetiminin yeniden yapılandırılması... ve mali saydamlık... |
| Çalışma Çerçevesi
Tartışılması Düşünülen Konular E-Posta: oik72@oik8.dpt.gov.tr |
Başkan
|
| Toplantı Tarihi | Toplantı Yeri | Açıklamalar |
| 16.12.1999 Saat: 10:00 | DPT 11. Kat Toplantı Salonu | birinci toplantı |
| 6. 1. 2000 Saat: 15:00 | DPT 11. Kat Toplantı Salonu | ikinci toplantı |
| ...© DPT, 24.11.1999 - 4.1.2000 |
|
|
|
| ...özel
ihtisas komisyonları:
...kamu mali yönetiminin yeniden yapılandırılması... ...ve mali saydamlık |
başkan,
raportör,...
üye listesi... |
Kamu Maliyesinde Saydamlığın Artırılması, Tahakkuk Bazlı Muhasebe ve Raporlama Sistemine Geçiş ile
Yarı Mali Nitelikteki Faaliyetler ile Koşullu Yükümlülüklerin
Kamu Mali Yönetimi Kapsamında Yeniden Ele Alınması
Alt Komisyonu
| Başkan | CEVDET KÜÇÜK |
| Raportörler | YASEMİN HÜRCAN |
| Üyeler | ÖNDER YEĞEN |
| FERİDUN ÖZGEN
AYDEMİR KOÇ ALİ SERDAR MERAL KOCAİLİ NUSRET DEĞİRMENCİOĞLU HAMDİ BAĞCI İSMAİL ENGİN HAMDİ AYDIN SERAP YANIK |
| ...özel
ihtisas komisyonları:
...kamu mali yönetiminin yeniden yapılandırılması... ...ve mali saydamlık |
açıklamalar...
|
Kamu Maliyesinde Saydamlığın Artırılması, Tahakkuk Bazlı Muhasebe ve Raporlama Sistemine Geçiş ile
Yarı Mali Nitelikteki Faaliyetler ile Koşullu Yükümlülüklerin
Kamu Mali Yönetimi Kapsamında Yeniden Ele Alınması
Alt Komisyonu
|
ÇALIŞMA PLANI VE GÖRÜŞLER VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı hazırlık çalışmaları çerçevesinde oluşturulan "Kamu Mali Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması ve Mali Saydamlık" Özel İhtisas Komisyonunun, "Kamu Maliyesinde Saydamlığın arttırılması, Tahakkuk Bazlı Raporlama Sistemine Geçiş ile Yarı Mali Nitelikli Faaliyetler ile Koşullu Yükümlülüklerin Kamu Mali Yönetimi Kapsamında Yeniden Ele Alınması" Alt Komisyonu 17 Aralık 1999 tarihinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı 11. Kat Toplantı Salonunda saat 10:00’da Maliye Bakanlığı Muhesabat Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Cevdet KÜÇÜK başkanlığında, ihtisas komisyonu koordinatörü H.Hakan YILMAZ, raportör Yasemin HÜRCAN, ve üyeler Önder YEGEN, Feridun ÖZGEN, Nusret DEĞİRMENCİOĞLU'nun katılımıyla toplanmıştır. Katılımcılar toplantıya ve alt komisyon çalışmalarına esas teşkil edecek aşağıdaki çalışma planı üzerinde mutabakata varmıştır. ÇALIŞMA PLANI
1. Giriş Bu bölümde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama konusuna kısa bir giriş yapılacaktır. Devlet muhasebesinde tahakkuk esasının hangi ihtiyaçlar sonucunda ortaya çıktığı ve gerekliliği, tahakkuk esaslı muhasebenin Devlet faaliyetlerinin raporlanmasındaki yeri ve önemi, diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşların bu konuya verdikleri önem ve Türkiye Devletinin bakış açısı bu bölümde kısaca yeralacaktır. 2. Tahakkuk Esaslı Muhasebe ve Raporlama Konusunda Mevcut Durum ve Sorunlar 2.1 Tanımlar 2.1.1 Nakit Esaslı Muhasebe ve Raporlama Bu başlı altında muhasebenin tarih içerisinde izlediği gelişimden kısaca bahsedildikten sonra nakit esaslı muhasebe ve raporlamanın geniş bir tanımı yapılacaktır. Nakit esaslı muhasebenin ilkeleri ve uygulanma esasları belirtilecek, bu ilke ve esasların Devlet muhasebesindeki yansımaları açıklanacaktır. Son olarak nakit esaslı muhasebe ve raporlamanın Devlet muhasebesi açısından güçlü olduğu yönler ile sakıncaları belirtilecektir. 2.1.2 Taahhüt Esaslı Muhasebe ve Raporlama 2.1.3 Tahakkuk Esaslı Muhasebe ve Raporlama Tarihi süreç içerisinde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama yöntemlerinin nasıl ortaya çıktığına kısaca değinildikten sonra tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın geniş bir tanımı yapılacaktır. Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın ilkeleri belirtilerek Devlet muhasebesine yansımaları açıklanacaktır. Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın Devlet muhasebesi açısından güçlü olduğu yönler ile sakıncaları ortaya konulacaktır. Son dönemde uluslararası mali kuruluşların ve gelişmiş ülkelerin neden tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama üzerine yoğunlaştıklarının nedenlerine kısaca değinilecektir. 2.2 Muhasebe ve Raporlama İlkeleri 2.2.1 Genel Olarak Kabul Edilmiş Muhasebe Standartları (GAAP) Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASC) ve Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından müştereken hazırlanan Uluslararası Muhasebe Standartları (IAS) bu başlık altında yeralacaktır. Bu bölümde standartların ayrıntılarına çok fazla girilmeden tek tek tanımlamaları yapılmaya çalışılacaktır. 2.3 Dünyadaki Durum Devlet muhasebesi ve raporlanması konusunda Dünya ülkelerindeki uygulamalar incelenecektir. Gelişen ekonomilerin Devlet muhasebesi ve raporlanması konusunda uyguladıkları esas ve ilkeler tespit edilmeye çalışılacak, bu esas ve ilkelerin sözkonusu ekonomilere kazandırdıkları ortaya konulacaktır. Bu bölümde uluslararası kuruluşların Devlet muhasebesi ve raporlanması konusundaki yaklaşımlarına da yer verilecektir. 2.4 Türkiye’deki Durum Devlet muhasebesi ve raporlama konusunda Türkiye’deki mevcut durum tanımlanacaktır. Günümüzde Türkiye’de hangi esasa dayanan Devlet muhasebesi uygulandığı, Devlet hesaplarının raporlamasının hangi esaslara göre ve nasıl yapıldığı açıklanacaktır. Türkiye’nin Dünyada uygulanan muhasebe ve raporlama ilke ve esasları karşısındaki durumu ve Dünya uygulamalarının neresinde olduğu tespit edilmeye çalışılacaktır. 2.5 Sorunlar
3.1.1 Değiştirilmiş Nakit Esaslı Muhasebe ve Raporlama 3.1.2 Değiştirilmiş Tahakkuk Esaslı Muhasebe ve Raporlama Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama yöntemlerinin değişikliğe uğratılmış hali olarak ortaya çıkan değiştirilmiş tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın geniş bir tanımı yapılacaktır. Değiştirilmiş tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın ilkeleri belirtilerek Devlet muhasebesine yansımaları açıklanacaktır. Değiştirilmiş tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın Devlet muhasebesi açısından güçlü olduğu yönler ile sakıncaları ortaya konulacaktır. Son olarak Dünyadaki bazı gelişmiş ekonomilerin değiştirilmiş tahakkuk esaslı muhasebeyi uygulamalarının nedenleri üzerinde durulacaktır. 3.2 Değerlendirme ve Öneriler Çalışmanın önceki bölümlerinde geniş bir biçimde tartışılan nakit,tahakkuk değiştirilmiş nakit ve değiştirilmiş tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama ilkelerinin Devlet muhasebesi üzerindeki etkileri karşılaştırılmalı olarak incelenecektir. Sayılan esasların birbirlerine olan üstünlükleri ve zayıflıkları tek tek tespit edilmeye çalışılacaktır. Bütün bu irdelemeler sırasında Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik ve politik gelişmeler ve uluslararası kuruluşların baskıları gözönünde bulundurulmalıdır. Yukarıda açıklanan bağlamda hangi muhasebe ve raporlama esasının Türkiye koşullarına kısa ve uzun dönemde uygun olduğu ayrı ayrı ele alınarak Türkiye’de uygulanabilecek muhasebe ve raporlama esasına ilişkin önerilerde bulunulacaktır. Türkiye’de tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama
konularında bu güne kadar pek çok çalışma yapılmıştır ve yapılmaktadır.
Bu bölümde Devlet muhasebesinde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama konularında
Kamu Mali Yönetim Projesi, Muhasebat Genel Müdürlüğü ve Hazine Müsteşarlıklarında
yakın dönemlerde yürütülen çalışmalara değinilecektir.
Bu bölümde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama konularında sonuçları kısa dönemde alınabilecek çalışmalara değinilecektir. Bu konudaki çalışmalardan bir tanesi Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan Devlet Muhasebesi Yönetmeliği değişikliğidir. Bir diğer çalışma ise yine muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan Saymanlık Otomasyon Projesidir. Bu bölümde yukarıda kısaca bahsedilen ve sonuçları kısa vadede alınabilecek olan çalışmalar ana hatlarıyla ele alınacak ve Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama konusuna katkıları tartışılacaktır. 4.2 Uzun Dönem Bu bölümde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama konusunda sonuçları uzun vadede alınabilecek çalışmalar ele alınacaktır. Uzun dönemli çalışma Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’nın birlikte yürüttüğü Kamu Mali Yönetim Projesi’dir. Bu projenin tahakkuk muhasebesine geçiş için neler öngördüğü ayrıntılı bir biçimde tartışılacaktır. Buraya kadar yapılan bütün tanımlama ve açıklamaların
ışığı altında tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama ile ulaşılmak istenen
amaçlar bu bölümde açıklanacaktır.
Bu bölümde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın temel amaçlarından birisinin saydam bir kamu maliyesi sağlanması olduğu vurgulanacaktır. Çok kısa olarak neden saydam bir kamu maliyesi istenildiğine değinildikten sonra bu amaca ulaşmada tahakkuk esaslı muhasebenin rolü ortaya konulacaktır. 5.2 Yönetim Amaçlı Enformasyon
Hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için gerekli altyapının hazırlanabilmesi için yapılması gereken yasal ve kurumsal düzenlemeler ile bu düzenlemelerden sorumlu olanlar bu bölümde tartışılacaktır. Bu bölümde temel olarak Muhasebe-i Umumiye Kanunu, bütçe kanunları ve Devlet Muhasebesi Yönetmeliğinin yasal metinleri ile ilgili düzenlemeler ele alınacaktır. 6.2 Akademik Çevrelerin Rolü Amaçlanan hedeflere ulaşmakta akademik çevrelerin katkısı ve rolü son derece önemli olacaktır. Bu bölümde akademik çevrelerce tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamaya yapılabilecek katkılar belirlenecektir. Ayrıca akademik çevrelerin bu konuya ilgilerinin çekilmesi ve katkıda bulunmalarının sağlanması için geliştirilecek politikalarda bu bölümde ele alınmalıdır. 6.3 Sivil Toplum Örgütlerinin Rolü Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama ile sağlanacak hizmetlerin temel ve nihai kullanıcısı toplum kesimleridir. Bu nedenle tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın gerçek talepçileri olması gereken toplum kesimlerinin ve onların temsilcileri olan sivil toplum örgütlerinin amaçlanan hedeflere ulaşmaktaki katkıları ve rolleri son derece önemli olacaktır. Bu bölümde sivil toplum örgütlerinin tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamaya yapılabilecekleri katkılar belirlenecektir. Toplum kesimlerinin ve dolayısıyla sivil toplum örgütlerinin bu konuya ilgilerinin çekilmesi ve katkıda bulunmalarının sağlanması için geliştirilecek politikalarda bu bölümde ele alınmalıdır. 6.4 Mevcut Kurumlarda Yapılması Gerekli Düzenlemeler Mevcut idari yapılanma içerisinde muhasebe ve raporlama ile ilgili olarak yapılması gereken kurumsal düzenlemeler ile tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamaya geçilebilmesi için Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Sayıştay gibi kurumlarda yapılacak kurumsal düzenlemeler bu bölümde ele alınacaktır. 6.5 Kısa ve Uzun Dönemde İzlenmesi Gereken Politikalar 6.5.1 Kısa Dönemde Yukarıda bölümde belirtildiği üzere açıklanan
hedeflere ulaşılabilmesi ve gerekli düzenlemelerin hayata geçirilebilmesi
için uzun dönemde izlenmesi gereken politikalar bu bölümde belirlenecektir.
Bu politikalar belirlenirken Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik ve siyasi
konjonktür gözönünde bulundurulacak, uzun vadede konjonktürde meydana gelebilecek
değişikler de dikkate alınarak gerçekçi saptamalar yapılmasına çalışılacaktır.
Ayrıca belirlenen politikaların uzun dönemdeki sorumluları (kurumlar) da
tespit edilerek belirlenen politika hedeflerinin kaderine terk edilmemesi
sağlanmalıdır.
7.1 Yurtiçindeki Sonuçlar Bu bölümde tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamanın hayata geçirilmesi için yapılması gerekli düzenlemelerin ve uygulanacak politikaların yurtiçindeki ekonomik ve sosyal sonuçları tartışılacaktır. 7.2 Yurtdışındaki Sonuçlar Tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlamaya geçiş
için yapılması gerekli düzenlemelerin ve uygulanacak politikaların uluslararası
platformdaki ekonomik ve sosyal sonuçları bu bölümde ele alınacaktır.
Yukarıda incelenen konu başlıkları çerçevesinde Alt Komisyonun tahakkuk esaslı muhasebe ve raporlama ile ilgili olarak ulaştığı sonuçlar ve Komisyona iletilmesini gerekli bulduğu görüşler bu bölümde yer alacaktır. B. MALİ SAYDAMLIK 1. Giriş Bu bölümde mali saydamlık konusuna kısa bir giriş yapılmaya çalışılacaktır. Mali saydamlık konusunun nasıl ortaya çıktığı, kamu mali yönetiminde saydamlığın gereği, diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşların mali saydamlığa atfettikleri önem ve Türkiye Devletinin bakış açısı bu bölümde kısaca ele alınacaktır. 2. Mali Saydamlık Konusunda Mevcut Durum ve
Sorunlar
G7 ve G20 ülkelerinin kendisine biçtiği saydamlık polisi rolü sonucunda IMF’in hazırladığı “Mali Saydamlıkla İlgili İyi Uygulamalar Tüzüğü” bu bölümün temelini teşkil etmektedir. Dünya Bankası’nın bu Tüzüğe uyum için ülkelere teknik ve mali destek sağlamak suretiyle verdiği destek, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonunun (IFAC) mali saydamlığa katkıda bulunmak üzere mali raporlama ve muhasebe standartları geliştiriyor olması, Uluslararası Yüksek Denetim Kuruluşları Organizasyonunun (INTOSAI) mali saydamlığın yerleşmesi amacıyla denetim standartları ve uygulama kılavuzları yayınlıyor olması ve Dünya ülkelerinde mali saydamlıkla ilgili gelişmeler bu bölümde ele alınacak konulardır. 2.2 Türkiye’deki Durum IMF tarafından hazırlanan “Mali Saydamlıkla İlgili İyi Uygulamalar Tüzüğü” temel metin kimliği kazandığına göre bu bölümde Türkiye’deki koşulların bu metinde yer alan prensiplere ne kadar uyduğu ele alınmalıdır. Sayın H.Hakan Yılmaz, Sayın Emine Kızıltaş ve Sayın Yasemin Hürcan tarafından hazırlanan “Türkiye Mali Saydamlık Standartlarının Neresinde” isimli kapsamlı çalışma (şayet yazarlarının da izni olursa) bu bölümün ana materyali olmalıdır. Bu çalışmada yer alan mali saydamlık prensipleri karşısında Türkiye’deki durum ve Türkiye’nin mali saydamlık notu bölümleri Alt Komisyonumuzun konu ile ilgili bütün doküman ihtiyacını karşılar niteliktedir. 2.3 Sorunlar Bu bölümde Türkiye’nin “Mali Saydamlıkla İlgili İyi Uygulamalar Tüzüğü”nde yer alan prensipler karşısında yetersiz kaldığı konular, çözüm önerilerine girilmeksizin ele alınacak, Türkiye’deki mevcut sorunların tam bir fotoğrafı çekilmeye çalışılacaktır. 3.1 Kısa Dönemde
prensiplerinin kısa dönemde ulaşılabilecek amaçlar olduğu düşünülmektedir.
Kısa vadeli hedeflerin gerçekleştirilebilmesi ve uzun vadeli hedefler için gerekli altyapının hazırlanabilmesi için yapılması gereken yasal ve kurumsal düzenlemeler ile bu düzenlemelerden sorumlu olanlar bu bölümde tartışılacaktır. Bu bölümde temel olarak bütçe kanunlarının yasal metinleri ile ilgili düzenlemeler ele alınacaktır. 4.2 Uzun Dönemde Yapılması Gereken Düzenlemeler Uzun vadeli hedeflerin gerçekleştirilebilmesi ve yaşatılabilmesi için yapılması gereken yasal ve kurumsal düzenlemeler ile bu düzenlemelerden sorumlu olanlar bu bölümde tartışılacaktır. Bu bölümde Türkiye’nin mali anayasası niteliğinde olan Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile Sayıştay Kanunu, Devlet İhale Kanunu, Devlet Memurları Kanunu, Vergi Usul Kanunu, Teşkilat Kanunlarında yapılacak yasal düzenlemeler ele alınacaktır. 4.3 Öngörülen Yeni Kurumlar Kısa ve uzun vadeli hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için yapılacak yasal ve kurumsal düzenlemelerin yanısıra yeni kurumlar oluşturulması gerekip gerekmediği bu bölümde tartışılacaktır. Oluşturulması gereken yeni kurumların tespit edilmesi halinde bu kurumların idari yapılanmadaki yeri, görevleri ve mali saydamlık konusundaki rolleri tanımlanacaktır. Sözkonusu kurumların oluşturulmasında kilit görevler üstlenecek kurumlar ve kadrolarda bu bölümde tanımlanmalıdır. 4.4 Mevcut Kurumlarda Yapılması Gerekli Düzenlemeler Mevcut idari yapılanma içerisinde bütçe süreçleri ile ilgili olarak yapılması gereken kurumsal düzenlemeler ile mali saydamlığın sağlanabilmesi için DPT, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı gibi kurumlarda yapılacak kurumsal düzenlemeler bu bölümde ele alınacaktır. 4.5 Kısa ve Uzun Dönemde İzlenmesi Gereken Politikalar Uluslararası standartlara uygun bir mali saydamlık
anlayışının kamu ve özel kesimde yaygınlaştırılabilmesi ve bu konuda toplumsal
bir talebin oluşturulabilmesi için kısa ve uzun vadede uygulanması gereken
politikalar ile bu politikaların üretici ve uygulayıcılarının tesbiti bu
bölümde ele alınacaktır. Bu bölümde mali saydamlık anlayışının ve gerekliliğinin
toplumun tüm katmanlarına anlatılabilmesi ve toplumda oluşacak talebin
uygulamaya yansıtılabilmesinin yöntemlerinin belirlenmesi gerekmektedir.
Alt Komisyon çalışmaları için belirlenen kısa
süre bir ekonometrik model oluşturulması için yeterli değildir. Dolayısıyla
bu bölümde ele alınacak olan ekonomik ve sosyal getiriler ile yükler istatistiksel
öngörü yöntemleri dışında subjektif olarak belirlenmek durumundadır. Bu
nedenlerle yapılacak düzenlemelerin ve uygulanacak politikaların ekonomik
ve sosyal getirileri ile yükleri tahmini yaklaşımlar üzerinden rakamsallaştırılmadan
ele alınacaktır.
5.2 Ekonomik ve Sosyal Yükler
Yukarıda incelenen konu başlıkları çerçevesinde Alt Komisyonun Mali Saydamlıkla ilgili olarak ulaştığı sonuçlar ve Komisyona iletilmesini gerekli bulduğu görüşler bu bölümde yer alacaktır.
Tahakkuk bazlı muhasebe ve raporlama konusunda ise Muhesabat Genel Müdürlüğünde Kamu Mali Yönetimi Projesi kapsamında başlatılmış birtakım çalışmalar olduğu, bunun yanısıra çalışmalar sırasında konuyla ilgili TÜRMOB gibi meslek kuruluşlarından ve de akademik çevrelerden de görüş alınabileceği belirtilmiştir. Tahakkuk bazlı muhasebe sistemi için gerekli desteğin mutlaka sağlanması gerektiği de eklenmiştir. |
| ...© DPT, 24.11.1999 - 4.1.2000 |
|
|
|