Üye Listesi

          Bunlar, kamu mali yönetiminde; 

(a) üretilen hizmetin etkinliğinin ve veriminin artırılması,

(b) yeterince bilgilendirilmiş ve hızla karşılık veren bir kamusal karar alma sürecinin 
     oluşturulması, 

(c) mali raporlama ve hesap verme sorumluluğunun geliştirilmesi ile birlikte mali 
     saydamlığın sağlanması,

(d) denetim etkinliğinin artırılması ve performans denetimine geçiş.

1. Mevcut yapı üzerinden hareketle;

(a) Konsolide bütçenin kapsamı içindeki kuruluşların faaliyet ve organizasyon bazında genel olarak gözden geçirilmesi,

(b) Konsolide bütçe kapsamında yer almamakla birlikte bütçesel uygulamayla veya bütçe kapsamındaki kuruluşlarla sıkı ilişkisi olan kuruluşların (Döner Sermaye, Vakıflar, Fonlar gibi) kuruluş amaçları ve mevcut faaliyetleri açısından ele alınarak değerlendirilmesi ve bütçe dışında ve/veya ayrı bir kuruluş olarak faaliyetlerine devam edip etmemelerinin gereklerinin ortaya konması.

2. Mevcut bütçe hazırlanmasında ve uygulamasında kaynak ayırmak için kullanılan Program Bütçe sisteminin özellikle belirlenmiş olan stratejik önceliklere göre kamunun kaynaklarının etkin bir şekilde dağıtımına ne ölçüde yardımcı olduğu veya bütçe hazırlanmasında yeni bir sisteme (çıktı ve sonuç bazlı) geçişin gerekli olup olmadığı. 

3. Politika oluşturulması, oluşturulan politikalara göre planlama (programlama) yapılması ve yapılan planlara göre bütçelerin oluşturulması sürecinde; 

(a)mali disiplinin sağlanması, 
(b)kaynakların stratejik önceliklere göre dağıtılması,
(c) ve uygulamada bu kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanılması için, orta vadeli bir harcama çerçevesi getiren çok yıllı bütçe uygulamasına geçilmesi. 

4. Mali raporlamayı kolaylaştıran ve kamusal faaliyetlerin gerçek maliyetlerinin daha net görülmesini sağlayan tahakkuk bazlı muhasebe sistemine geçiş. Veya en azından kısa vadede kurumların faaliyetlerinin raporlamasında aşamalı olarak tahakkuk bazlı muhasebe sisteminin kullanılması. Yine bu çerçevede, daha uzun bir vadede kamu ile özel sektörün aynı muhasebe standartlarına göre bilgi üretmesinin gereği.

5. Siyasi sorumluluk ile yönetsel (bürokratik/teknik) sorumluluğun birbirinden ayrılması gereği ve bunun gerek hukuki gerekse de teknik altyapısının oluşturulması. Bu çerçevede ele alınması düşünülen konular;

(a) Bütçe süreci içinde Bakan ile kurumun üst düzey yöneticileri arasındaki sorumluluk çerçevesinin etkin bir şekilde kurulması ve gerekli standartların hukuki yapıyla birlikte oluşturulması,

(b) Kurumların yüksek düzeydeki idarecilerinin sahip olması gereken nitelikleri ile atanması sürecinin gözden geçirilmesi,

(c) Yine bu üst düzey idarecilerin hizmet üretimlerinde başarılarını gösteren performans kriterlerinin oluşturulması,

(d) Kamusal hizmetin üretilmesi sürecinde hizmeti üretmekten sorumlu olan birimlerin başındaki yöneticilerin kaynakları kullanma konusunda yetki ve sorumluluklarının gözden geçirilmesi ve mümkün olduğunca hizmeti üretmekten sorumlu olan birimlerin (ve alt birimlerin) başındaki yöneticilere bu karar alma yetkisinin devredilmesi.

(e) Kamu kesiminde çalışan personelin istihdamla ilgili olarak tabi olduğu ve özel sektör uygulmasından farklı olan yasal düzenlemelerin mümkün olduğunca sistemden elimine edilmesi. 

6. Hükümetlerin harcama ve vergileme kararları açısından kısa ve orta vadeli politikalarını hazırlamalarında ve uygulamalarında hem teknik olarak yeterince bilgilendirmenin hem de taraflar açısından açık ve şeffaf bir işleyişin sağlanması amacıyla ihtiyaç duyulan  mekanizmaların orta vadeli harcama sistemi yaklaşımı çerçevesinde uygulamaya geçirilmesi. Bu anlamda yapılabilecek olanlar;

(a) Hükümetlerin bütçe hazırlık sürecinin başında, bütçe önceliklerini tesbit etmesi ve bunu bir mali tutarlılık içinde bağlayıcı resmi bir döküman olarak açıklamasını sağlayacak yapının tesis edilmesi,

(b) Devlet muhasebe sisteminde kamusal faaliyetlerin ekonomik ve mali sonuçlarını yansıtan bir yapıya kavuşturulması için yapılması gerekenlerin neler olabileceği. Yine bu anlamda Tahakkuk Bazlı bir muhasebe sistemine geçişin (özel sektörle eş güdümün sağlanması açısından da) mümkün olup olamayacağı.

(c) Gerçekleşmesi muhtemel olan koşullu yükümlülükler (contingent liabilities) ile yarı mali nitelikteki (quasi fiscal) faaliyetlerin bütçe veya bütçeye esas olacak raporlarda belli bir çerçevede ele alınması ve sürekli raporlanması.

(d) Mali raporlama sisteminin geliştirilerek finansal kuralların ve ilkelerin hizmetin niteliğine göre farklılaştırılmakla birlikte kamu mali yönetimine ne kadar dahil edilebileceği. 

(e) Kaynak kullanımı sonucu ortaya çıkan toplam maliyetin bütçe, muhasebe ve mali raporlama sistemleri kullanılarak tam olarak hesap edilebilmesi.

7. Kamusal kaynakların dağıtımının esas olarak politik bir süreç sonunda belirlenmekte olduğundan hareketle,  Parlementonun bütçe sürecinde daha etkin çalışmasını sağlayacak mekanizmaların geliştirilmesi. Özellikle Parlementer bütçe denetiminde Plan-Bütçe komisyonunun daha etkin çalışmasına yardımcı olacak mekanizmaların neler olabileceğinin üzerinde durulması.

Yine bu çerçevede, siyasi otoritenin almış olduğu kararların bugün ve gelecek dönemde ortaya çıkaracağı mali yüklerin mali sistem tarafından tesbit edilebilmesi ve bu yeni kararlar sonucu oluşan yeni ekonomik ve mali çerçevenin ekonominin temel büyüklüklerini ve gelişimini nasıl etkileyeceğinin ortaya konması. 

8. Kamu hizmetlerinin üretilmesindeki mali yetki ve sorumlulukların hizmeti üreten birimlere veya hizmetten doğrudan yararlananların seçtikleri (yerel yönetimler) veya seçecekleri (kurullar, yarı kamusal organizasyonlar gibi) idarelere devrinin hangi kamusal faaliyetler için ve ne ölçüde mümkün olabileceği.

9. Merkezi kuruluşların kamusal karar alma süreci içinde bilgi üretmeye dayanan mevcut ilişkilerinin geliştirilmesi yönünde yapılabilecek olan düzenlemelerin neler olabileceği.

10. Vatandaşla kamu kurumları arasında üretilen hizmet itibarıyla ilişkiyi tesis edecek kurumsal yapıların oluşturulması, görev ve sorumlulukların ortaya konması.

Yukarıda belirlenen çerçeve içinde komisyon ve alt komisyonların çalışması sırasında özellikle 80’li yılların sonu ve 90’lı yılların başında kamu mali sistemlerini yeniden yapılandıran ülkelerin deneyimlerinin göz önünde tutulmasının faydalı olacağına inanılmaktadır (İngiltere, İsveç, Yeni Zelanda, Avustralya, Fransa gibi).

1. AÇILIŞ KONUŞMASI 

(DPT YPKDGM FİNANSMAN DAİRESİ BAŞKANI SAYIN ERHAN USTA İLE KOMİSYON KOORDİNATÖRÜ SAYIN HAKKI HAKAN YILMAZ)

3. KOMİSYON RAPORTÖRÜNÜN BELİRLENMESİ

4. KOMİSYONDA ELE ALINACAK KONULARIN GENEL ÇERÇEVESİNİN BELİRLENMESİ

5. ALT KOMİSYONLARIN İSİM VE İÇERİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ALT KOMİSYON BAŞKAN VE RAPORTÖRLERİNİN BELİRLENMESİ
ALT KOMİSYON ÜYELERİNİN BELİRLENMESİ

7. ÇALIŞMA TAKVİMİNİN BELİRLENMESİ

8.   KAPANIŞ 

          Toplantı öncesinde hazırlanan temel amaçlar ve kapsam konusunda fikir birliğine varılmıştır. Alt komisyon sayısı ise önerilen dört komsiyona ilaveten “Kamu Mali Yönetiminin Kurumsal Anlamda Yeniden Yapılandırılması” başlığını taşıyan bir alt komisyon eklenmesiyle beşe çıkarılmıştır.  Alt komisyonların ilk çalışmalarının değerlendirilmesi amacıyla 21.12.1999 tarihinde saat 14.00’de 20. katda toplanılmak üzere komisyon ilk çalışmasını tamamlamıştır.

          Toplantı sonucunda oluşturulan Alt Komisyonlar aşağıdaki gibidir:
 

1. Orta Vadeli Bir Harcama Sistemine Geçiş (Çok Yıllı Bütçe Uygulaması) Alt Komisyonu,

2. Kamu Maliyesinde Saydamlığın Artırılması, Tahakkuk Bazlı Muhasebe ve Raporlama 
    Sistemine Geçiş ile Yarı Mali Nitelikteki Faaliyetler ile Koşullu Yükümlülüklerin Kamu 
    Mali Yönetimi Kapsamında Yeniden Ele Alınması Alt Komisyonu,

3. Parlamentonun Bütçe Denetim Sürecinde Etkinliğinin Artırılması,

4. Denetim Sisteminin Etkinliğinin Artırılması ve Performans Denetimine Geçiş.

5- Kamu Mali Yönetiminin Kurumsal Anlamda Yeniden Yapılandırılması

1. AÇILIŞ KONUŞMASI 

2. ALT KOMİSYONLARIN İLK ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

3. KOMİSYONDA YAPILACAK DEĞERLENDİRMELER VE ÖNERİLER IŞIĞINDA ALT 
    KOMİSYON ÇALIŞMALARINA YÖN VERİLMESİ

4. SONRAKİ ÇALIŞMALARIN TAKVİMİNİN BELİRLENMESİ

5.   KAPANIŞ 

          Birinci komisyondan başlamak üzere (5 nolu alt komisyon dışında), alt komisyonlar yapmış oldukları ilk toplantının sonuçlarını üst komisyonun bilgisine bir rapor ile birlikte sunmuşlardır. Genel olarak raporlarda, çalışma planları ve alt komisyonun üzerinde mutabakata vardığı temel görüşlere değinilmiştir. 

          Alt komisyon başkan ve üyelerinin çalışmalar hakkında vermiş olduğu raporlar ve bu raporlara ilişkin bilgiler üst komisyonun tartışmasına açılmıştır. Komisyon üyeleri öncelikle itiraza konu olan veya eklemede bulunmak istedikleri bazı noktalar üzerinde görüşlerini bildirmişler ve bu noktalar üzerinde tartışmalar yapılmışdır. 

          Toplantıda ele alınan konular arasında, özellikle orta vadeli harcama sistemine geçme, konsolide bütçe kapsamının genişletilmesi, bütçenin birliği ilkeleri üzerinde durulmuş ve performans denetimine geçilmesinin önemi vurgulanmıştır. 

          Toplantı Boyunca Ele Alınan Bazı Önemli Konular;

          1. Sürdürülebilir kalkınmanın ve mali disiplinin sağlanmasında, kamu harcamalarının tamamının etkin ve verimli kullanılabilmesi, kaynak israfının önlenmesi, sağlıklı bir kamu harcamaları yönetiminin oluşturulabilmesi için bütün kamu gelir ve harcamalarının bir arada görülmesi hususunda çeşitli öneriler ortaya atılımışdır,

          2. Kamu mali yönetiminde açıklığın ve saydamlığın sağlanması yolunda bütçe sisteminin yeniden yapılandırılması gereği üzerinde durulmuş, mali raporlamanın önemi vurgulanmışdır.

          3. Bir yıl için hazırlanan bütçelerin kamusal politikaların kapsamlı bir şekilde belirlenmesi, stratejik önceliklerin bu çerçevede sıralanması ve bu önceliklerin bütçe araçları yoluyla uygulamaya dökülmesinde yetersiz kaldığı konusunda temel tespitlerde bulunulmuştur.

          4. Orta vadeli harcama sistemi (çok yıllı bütçeler), karar alıcıların orta vadedeki harcama limitlerini öngörmelerine yardımcı olan ve bu limitlerin orta vadedeki harcama politikaları ve maliyetleri ile ilişkilendirmesine imkan veren kamu harcama programlarını geliştirmeye yönelik bir süreç olarak tanımlanmış, sürecin temelde üç yapı üzerine kurulmuş olduğu üzerinde durulmuştur;

          a) makroekonomik yapıyla tutarlı bir şekilde kamu harcamaları için ayrılabilecek toplam kaynağın yukarıdan aşağıya (top-down) doğru tahmin edilmesi,

          b) hem var olan ve hem de yeni uygulanacak olan politikaların maliyetlerinin aşağıdan 
yukarıya doğru tahmin edilmesi,

          c) ve toplam kaynaklarla bu maliyetleri ilişkilendiren bir işleyiş.

          Dünya Bankasının geliştirdiği orta vadeli harcama sistemi çerçevesinde bu konunun ele alınmasına ve Türkiye değerlendirmesinin bu model üzerinden hareketle oluşturulması üzerinde mutabık kalınmıştır.

          5. Fon, Döner Sermaye, Vakıf gibi bütçe birliğini bozan uygulmaların sistem içinde daha rasyonel bir işleyişe kavuşturulması vaya bunların bütçeyle ilgisi olanlarının bütçe kapsamına alınması tartışılmış, bütçe dışı faaliyet olmakla birlikte kamu kaynağı kullanan faaliyetlerin, bütçe ile ilgisinin kurulması ve mali raporlamaya konu olmaları üzerinde durulmuştur.

          6. Mevcut bütçe hazırlanmasında ve uygulamasında kaynak ayırmak için kullanılan Program Bütçe sisteminin özellikle belirlenmiş olan stratejik önceliklere göre kamunun kaynaklarının etkin bir şekilde dağıtımına hizmet etmediği konusu gündeme getirilmiştir.

          7. Kamu kurumu niteliğinde ve kaynakları kamu egemenliğinin kullanılması sonucu elde edilen kurumların da (SPK, Rekabet Kurulu gibi) gelir ve harcamalarının izlenebilmesinin gerektiği üzerinde durulmuştur.

          8. Siyasal sorumluluk ve yönetsel sorumluluk kavramları ele alınmış, bu bağlamda hesap verme (accountability) sorumluluğunun önemi komisyon üyelerince özellikle vurgulanmıştır. 

          9. Tahakkuk esaslı muhasebe sistemine geçişin, gerek mali raporlama gerekse mali saydamlık açısından kaçınılmaz olduğu vurgulanmış ve bu konuda yapılan çalışmalar ile gelecek dönemde IMF ile imzalanan anlaşma uyarınca neler yapılabileceği üzerinde tartışmalarda bulunulmuştur. 

          10. Bütçenin hazırlanması, uygulanması ve denetimi sürecinde parlementonun etkin olabilmesi için parlementoya sunulacak bilgilerin kapsamlı, anlaşılır ve zamanında rapor edilmesi gerektiği belirtilmiş, parlementonun daha etkin çalışması için gerekli olan mekanizmalar uluslararası pratiğinde öğreticiliğinde tartışılmıştır.

          11. Denetime esas olmak üzere hazırlanan Kesin Hesap Kanun Tasarıları ve Genel Uygunluk Bildirimi'nin doğru ve açıklayıcı bilgileri içermesi gerektiği üzerinde durulmuş; geçmiş bütçe uygulamasının denetimine esas olmak üzere hazırlanan bu belgelerin yetersizliğinden yapılan hizmetlerin ne derecede gerçekleştiği, sapma varsa nedenleri görülememekte ve başlangıç ödeneklerinin aşılma nedenleri tespit edilememekte olduğu vurgulanmıştır. 

          12. Denetim elemanının kendisinin bağlı olduğu denetim birimin veya denetim kurumunun bağımsız olması denetim fonksiyonunun objektif, mesleki gereklere uygun ve kaliteli ürünler üretmenin temel koşulu olduğu belirtilmiştir. Yine bu çerçevede, kamu kurum ve kuruluşlarında iç kontrol sistemlerinin ve kontrol mekanizmalarının uluslararası standartlara uygun şekilde tesisi ve işlerliğe kavuşturulmasının denetimin etkinlik kazanmasının önemli koşullarından birisi olduğu üzerinde durulmuştur.

          13. Klasik mevzuata uygunluk denetimi yanısıra performans denetimi de gerek iç ve gerekse dış denetimde yerini almalıdır tespitinden sonra, performans denetimi ve mevzuata uygunluk denetiminin birbirinin yerine geçen denetim olmayıp birbirini tamamlayan denetim olduğunun altı özellikle çizilmiştir.

          Komisyonun gelecek toplantısının 14 Ocak 1999 günü saat 14 00’de DPT Müsteşarlığı 20. Kat Toplantı Salonunda yapılmasına oy birliğiyle karar verilmesinden sonra dört saatten fazla süren toplantı Başkan Yardımcısı Sayın Aziz KONUKMAN tarafından sona erdirilmiştir.